<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<!DOCTYPE guide SYSTEM "/dtd/guide.dtd">

<!-- $Id: guide-localization.xml,v 1.15 2012/06/30 18:42:54 swift Exp $ -->

<!-- Sync: 1.44 -->

<guide disclaimer="obsolete" lang="nl">

<title>Gentoo Linux Localisatie Gids</title>
<author title="Auteur">
    Alexander Holler
</author>
<author title="Redacteur">
   Benny Chuang
</author>
<author title="Vertaler/Redacteur">
    <mail link="slucy@uchicago.edu">Steven Lucy</mail>
</author>
<author title="Redacteur">
  <mail link="dertobi123@gentoo.org">Tobias Scherbaum</mail>
</author>
<author title="Vertaler">
    <mail link="swift@gentoo.org">Sven Vermeulen</mail>
</author>
<author title="Vertaler">
  <mail link="diox@gentoo.org">Dimitry Bradt</mail>
</author>

<abstract>
Deze handleiding helpt je met het localiseren van je Gentoo Linux distributie
naar eender welke Europese local-instelling. We gebruiken hier België als
case-study. Dit document behandelt tevens het gebruik van het Euro-symbool.
</abstract>

<version>1.32</version>
<date>2006-10-22</date>

<chapter>
<title>Tijdzone</title>
<section>
<body>

<p>
Om de tijd correct bij te houden moet <path>/etc/localtime</path> naar de
correcte tijdzone wijzen. Kijk eens rond in <path>/usr/share/zoneinfo</path> en
kies je tijdzone of een stad dat in jouw tijdzone ligt.
</p>

<pre caption="setting the timezone">
# <i><i>cp /usr/share/zoneinfo/Europe/Brussels /etc/localtime</i></i>
# <i>date</i>
Sun Feb 16 08:26:44 CET 2003
</pre>

<note>
Let erop dat de 3-letter tijdzone-indicatie (hier: "CET") correct is.
</note>

<note>
Je kan tevens de variabele <c>TZ</c> instellen op eender wat je in
<path>/usr/share/zoneinfo</path> kan vinden. Dit doe je best in je
shell-rc-bestand (<path>.bash_profile</path> voor bash). Bijvoorbeeld
<c>TZ="Europe/Brussels"</c>.
</note>

</body>
</section>
</chapter>

<chapter>
<title>Systeemklok</title>
<section>
<body>

<p>
In de meeste Gentoo Linux installaties is de systeemklok ingesteld op UTC (of
GMT, Greenwhich Mean Time) en interpreteert het systeem de tijdzoneinstelling
om het uur te vertalen naar de locale, werkelijke tijd. Indien je wenst dat je
systeemclock niet in UTC staat moet je <path>/etc/conf.d/clock</path> aanpassen
en de waarde van <c>CLOCK</c> van <c>UTC</c> naar <c>local</c> veranderen.
</p>

<pre caption="local vs. GMT klok">
<comment>(aangeraden:)</comment>
CLOCK="UTC"
<comment>(of:)</comment>
CLOCK="local"
</pre>

</body>
</section>
</chapter>

<chapter>
<title>Lokale system</title>
<section>
<title>Wat zijn localiseringen?</title>
<body>

<p>
Een localisering is een groepje informatie die de meeste programma's gebruiken
om hun specifieke taal en land instellingen te detecteren. De localisaties en
hun eigen data zijn apart van de systeem bibliotheek en kunnen gevonden worden
in <path>/usr/share/locale</path> op de meeste systemen. Een localisatie
genaamd <c>ab_CD</c> waar <c>ab</c> zijn je twee of dire lettertaal code is
(zoals gespecifieerd in ISO-639) en <c>CD</c> is je tweeletter land-code (zoals
gespecifieerd in ISO-3166).
</p>

</body>
</section>
<section id="variables">
<title>Bestaande Lokalisering Gebruiken</title>
<body>

<p>
Locale instellingen zijn opgeslaan locale variabelen. Deze zijn typisch
opgeslagen in het <path>/etc/env.d/02locale</path> (voor systeeminstellingen)
en <path>~/.bashrc</path> (voor gebruikerinstellingen) bestand. De variabele
die de verschillene aspecten van de locale instellingen controleert zijn
aangegeven in de onderstaande tabel. Die met de hoogste belangrijkheid (bvb.
diegene die instelingen opheffen) zijn bovenaan in de taebel opgenomen. Alle
variabelen nemen een naam van een localisering in <c>ab_CD</c> formaat bovenaan
aangegeven.
</p>

<table>
<tr>
  <th>Variabele naam</th>
  <th>Uitleg</th>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_ALL</ti>
  <ti>
    Bepaalt alle locale instellingen in een keer. Dit is een hoofdinstelling
    voor localisering die alle andere instellingen zullen opheffen.
  </ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_COLLATE</ti>
  <ti>
    Bepaalt in alfabetisch volgorde de <e>strings</e>. Dit beïnvloed de
    teruggave van gesorteerde maplijsten.
  </ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_CTYPE</ti>
  <ti>
    Bepaalt de karakter behandelende eigenschappen van het systeem. Dit bepaalt
    welk karakter gezien worden als stuk van het alfabet, numeriek enzovoort.
    Dit bepaald ook de gebruikte karakterset, indien beschikbaar.
  </ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_MESSAGES</ti>
  <ti>
    Gelocaliseer-programma's voor aplicaties die gebruik maken van
    localizerende schema's (hoofdzakelijk GNU programma's, zie volgend
    hoofdstuk voor meer informatie).
  </ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_MONETARY</ti>
  <ti>
  Dit bepaalt de eenheid en opmaak van eenheidstype
  Defines currency units and formatting of currency type numeric values.</ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_NUMERIC</ti>
  <ti>
    Dit bepaalt de opmaak van numerieke waarden die niet monetair zijn. Dit
    heeft invloed op duizend- en honderd-scheiding.
  </ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_TIME</ti>
  <ti>Bepaald de opmaak van tijd en datum.</ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LC_PAPER</ti>
  <ti>Bepaald het standaard papier formaat.</ti>
</tr>
<tr>
  <ti>LANG</ti>
  <ti>
    Bepaalt alle locale instellingen in een keer. Deze instelling kan opgeheven
    worden door individuele LC_* instellingen hierboven of zelfs LC_ALL.
  </ti>
</tr>
</table>

<note>
Hoewel veel programma's met LC_ALL werken, toch werken sommige programma's niet
goed als LC_ALL is ingesteld en LANG niet. Als je zeker wilt spelen, stel ze
<e>allebei</e> in.
</note>

<p>
Meeste gebruikers stellen alleen hun LANG variabele en soms hun LC_CTYPE
variabele in op gebruikbersniveau door definities toe te voegen aan het
<e>shell</e> opstartbestand in de <e>command line</e>:
</p>

<pre caption="Instellen van de locisatie in ~/.bashrc">
export LANG="nl_BE@euro"
</pre>

<note>
Plaats de @euro als je wilt dat je localisatie het euro teken kan gebruiken.
</note>

<p>
Het is mogelijk om over een heel-systeem voora lle gebruikers en programma's de
localisatie in te stellen:
</p>

<pre caption="Instellen van de standaard Lokalisatie in /etc/env.d/02locale">
LC_ALL="nl_BE@euro" of LC_ALL="nl_NL@euro"
LANG="nl_BE@euro" of LANG="nl_NL@euro"
</pre>

<p>
Een mogelijke oefening is om alleen per gebruiker de localisatie in te stellen
en de systeem localisatie niet in te stellen. In dit geval zijn de systeem
instellingen ingesteld op een speciale waarde <c>"C"</c>, die een historische
redenen naar de engelse localisatie overschakelen.
</p>

<p>
Voor een bericht-gebaseerde localisatie te laten werken in je programma's die
het ondersteunen, moet je je programma's controleren met de <c>nls</c> (Native language
support) USE-variabele. Meeste programma's die nls gebruiken hebben ook de
gettext bibliotheek nodig en gebruiken gelocaliseerde berichten. Natuurlijk zal
de portage die automatisch installeren.
</p>

<p>
Eenmaal je de juiste localisatie hebt ingesteld, update dan je omgeving om het
systeem te laten vaststellen dat ze veranderd zijn:
</p>

<pre caption="Updaten van de omgeving">
<comment>(Voor de systeem-lokalisatie:)</comment>
# <i>env-update &amp;&amp; source /etc/profile</i>

<comment>(Voor de gebruikers-lokalisatie:)</comment>
$ <i>source ~/.bashrc</i>
</pre>

<p>
Na dit moet je nog je X server opnieuw starten. Dit kun je doen door
<c>Ctrl-Alt-Backspace</c>, uit te loggen en terug in te loggen als gebruiker.
</p>

<p>
Controleer nu dat je veranderingen effect hebben gehad:
</p>

<pre caption="Controleer de env veranderingen">
$ <i>env | grep -i LC_</i>
</pre>

<p>
Er is ook een extra localisatie variabele die LINGUAS heet, deze beïnvloed
localisatie bestanden die geïnstaleerd worden in programma's die <c>gettext</c>
gebruiken, en beslist welke localisatie er wordt gebruikt voor verschillende
specifiekee software pakketten, zoals <c>kde-base/kde-i18n</c> en
<c>app-office/openoffice</c>. De variabele bevat een met
<e>spaties</e>-gescheide talen-codes en wordt ingesteld in
<path>/etc/make.conf</path>:
</p>

<pre caption="Instellen van LINGUAS in make.conf">
# <i>nano -w /etc/make.conf</i>
<comment>(Voeg hier de LINGUAS variabele toe. Bijvoorbeeld,
voor nederlands, duits, fins en engels:)</comment>
LINGUAS="nl de fi en"
</pre>

</body>
</section>
<section>
<title>Specifieke Localisatie Genereren</title>
<body>

<p>
Als je een localisatie gebruikt die niet standaard beschikbaar is, zou je
moeten <c>localedef</c> gebruiken om je localisatie te genereren. Bijvoorbeeld:
</p>

<pre caption="Het Genereren van een localisatie met localedef">
# <i>localedef -c -i en_US -f ISO-8859-15 en_US.ISO-8859-15</i>
</pre>

<p>
Na dit te hebben gedaan, kun je de LANG variabele exporteren zoals het je past.
</p>

<pre caption="Exporteren van de LANG variabele">
# <i>export LANG="en_US.ISO-8859-15"</i>
</pre>

</body>
</section>
<section>
<title>Lokalisaties genereren voor glibc</title>
<body>

<p>
Je gebruikt waarschijnlijk slechts een of twee localisaties op je systeem. Je
kan deze instellen op je systeem in <path>/etc/locale.gen</path>.
</p>

<pre caption="Toevoegen van localisaties in /etc/locale.gen">
en_GB ISO-8859-1
en_GB.UTF-8 UTF-8
de_DE ISO-8859-1
de_DE@euro ISO-8859-15
</pre>

<p>
De volgende stap is het uitvoeren van <c>locale-gen</c>. Het zal je
gespecifiëerde localisaties voor jouw localisaties genereren die in
<path>/etc/locale.gen</path> bestaand aanwezig zijn.
</p>

<note>
<c>locale-gen</c> is beschikbaar in <c>glibc-2.3.6-r4</c> en nieuwer. als je
een oudere versie van glibc hebt update je die best.
</note>

<p>
Je kunt controleren dat je gekozen localisaties beschikbaar zijn door het
uitvoeren van <c>locale -a</c>.
</p>

</body>
</section>
</chapter>

<chapter>
<title>Keyboard layout voor de console</title>
<section>
<body>

<p>
De keyboard layout die door de console gebruikt wordt is gedefinieerd in
<path>/etc/cond.d/keymaps</path> door de <c>KEYMAP</c> variabele. Geldige
waarden kan je vinden in <path>/usr/share/keymaps/<c>{arch}</c>/</path>.
<path>i386</path> heeft verdere onderverdelingen afhankelijk van de layout
(<path>qwerty</path>, <path>azerty</path>, ...). Sommige talen hebben meerdere
opties, waardoor je waarschijnlijk eerst wat wil experimenteren alvorens je je
definitief besluit neemt.
</p>

<pre caption="de console keymap instellen">
 KEYMAP="be"
 KEYMAP="be-latin1"
 KEYMAP="be-latin1-nodeadkeys"
</pre>

</body>
</section>
</chapter>

<chapter>
<title>Keyboard layout voor de X server</title>
<section>
<body>

<p>
De keyboard layout voor de X server wordt gedefinieerd in
<path>/etc/X11/xorg.conf</path> door de <c>XkbLayout</c> variabele.
</p>

<pre caption="de X keymap instellen">
 Section "InputDevice"
     Identifier  "Keyboard1"
     ...
     Option "XkbLayout"    "be"
        <comment><b>of</b></comment>
     Option "XkbLayout"    "us,nl"
     #Option "XkbModel"     "pc105"    <comment>## Dit wordt gebruikt voor internationale toetsenborden.</comment>
     # Option XkbVariant"  "nodeadkeys" <comment>## Dit wordt gebruikt voor xterm</comment>
     ...
</pre>

<p>
Als jee en internationaal toetsenbord gebruikt, zou je moeten de optie
<c>XkbModel</c> naar <c>pc102</c> of <c>pc105</c>, omdat dit je toelaat om
extra toetsen in te stellen op je toetsenbord.
</p>

<p>
Deadkeys laat je toe om een toets in te drukken en die nog niet meteen te tonen
maar te laten combineren met een andere letter om een speciaal karakter te
kunnen instellen zoals; é,è,á,à, enzovoort. Het instellen van <c>XkbVariant</c>
naar <c>nodeadkeys</c> laat je toe om deze speciale karatkers in je terminal te
krijgen.
</p>

<p>
Als je graag wilt wisselen tussen verschillende toestenbord layouts
(bijvoorbeeld Engels of Russisch). Het enige wat je moet doen is enkele lijnen
toevoegen aan je <path>xorg.conf</path> bestand dat de gewenste layout's
specifieert.
</p>

<pre caption="Wisselen tussen twee toetsenbord layouts">
Section "InputDevice"
Identifier  "Keyboard1"
Option "XkbLayout"    "be,nl"
Option "XkbOptions"   "grp:alt_shift_toggle,grp_led:scroll"
</pre>

<p>
Hier laat <c>XkbOptions</c> toe om te wisselen tussen verschillende toetsenbord
layouts door simpel op <c>alt-shift</c> te drukken. Dit zal ook het scroll lock
lichtje aan of uit doen, dankzij de <c>grp_led:scroll</c> optie, Dit is een
handige visuele hint naar welk toetsenbord layout je momenteel gebruikt.
</p>

</body>
</section>
</chapter>

<chapter>
<title>Het euro-symbool voor de console</title>
<section>
<body>

<p>
Opdat je console het euro-symbool ondersteunt moet je de <c>CONSOLEFONT</c> in
<path>/etc/conf.d/consolefont</path> instellen op een bestand in
<path>/usr/share/consolefonts</path> (zonder de extensie <c>.psfu.gz</c>).
<c>lat9w-16</c> bevat het euro-symbool.
</p>

<pre caption="de console font instellen">
CONSOLEFONT="lat9w-16"
</pre>

<p>
Je moet ook controleren of <c>CONSOLEFONT</c> in je boot opstartlevel is.
</p>

<pre caption="Controleer het juiste opstartlevel">
# <i>rc-update show | grep -i consolefont</i>
</pre>

<p>
Als er geen runlevel is ingesteld voor <c>CONSOLEFONT</c>, Voeg dan het juiste
level toe:
</p>

<pre caption="Voeg consolefont toe aan boot">
# <i>rc-update add consolefont boot</i>
</pre>

</body>
</section>
</chapter>

<chapter>
<title>KDE</title>
<section>
<body>

<p>
Voor KDE moet je het <c>kde-il8n</c> pakket met de nodige LINGUAS omgeving
variabele instellen:
</p>

<pre caption="Installeren van de gelocaliseerde KDE">
# <i> nano -w /etc/make.conf </i>
<comment>(voeg in de LINGUAS variabele. Bijvoorbeeld, voor duits:)</comment>
# <i>LINGUAS="de" emerge kde-i18n</i>
</pre>

</body>
</section>
</chapter>

<chapter>
<title>Het euro-symbool in X</title>
<section>
<title>Merendeel van de applicaties</title>
<body>

<p>
Het euro-symbool werkende krijgen onder X is iets moeilijker. Het eerste wat je
moet doen is de <c>fixed</c> en <c>variable</c> definities in
<path>/usr/X11R6/lib/X11/fonts/misc/fonts.alias</path> aanpassen zodat ze
<c>iso-8859-15</c> lezen in plaats van <c>iso8859-1</c>.
</p>

<pre caption="de default X fonts instellen">
 fixed        -misc-fixed-medium-r-semicondensed--13-120-75-75-c-60-iso8859-15
 variable     -*-helvetica-bold-r-normal-*-*-120-*-*-*-*-iso8859-15
</pre>

<p>
Sommige applicaties gebruiken hun eigen fonts, dus zal je hen individueel
moeten vertellen om een font met het euro-symbool in te gebruiken. Je kan dit
doen op user-level in <path>.Xdefaults</path> (je kan dit bestand dan later
kopieren naar <path>/etc/skel</path> zodat nieuwe gebruikers dit automatisch
hebben), of globaal door de aanpassingen per applicatie in
<path>/usr/X11R6/lib/X11/app-defaults</path> (zoals xterm) aan te passen. In
deze bestanden moet je algemeen 1 regel aanpassen (en niet toevoegen). Om
bijvoorbeeld de xterm-font aan te passen doe je:
</p>

<pre caption="fonts instellen voor xterm">
<comment>(in je homedirectorie)</comment>
$ <i>echo 'XTerm*font: fixed' >> .Xresources </i>
$ <i>xrdb -merge .Xresources</i>
</pre>

</body>
</section>
<section>
<title>Het euro-symbool in (X)Emacs</title>
<body>

<p>
Om het euro-symbool in (X)Emacs te kunnen gebruiken moet je het volgende
toevoegen aan <path>.Xdefaults</path>:
</p>

<pre caption="font instellen voor emacs">
Emacs.default.attributeFont: -*-courier-medium-r-*-*-*-120-*-*-*-*-iso8859-15
</pre>

<p>
Voor XEmacs (niet gewoon Emacs) moet je iets meer doen. Voeg aan
<path>~/.xemacs/init.el</path> het volgende toe:

</p>
<pre caption="font instellen voor xemacs">
(define-key global-map '(EuroSign) '[€])
</pre>

<note>
Het symbool tussen [] is het euro-symbool</note>
</body>

</section>
<section>
<title>OpenOffice.Org</title>
<body>

<p>
De huidige stabiele <c>app-office/openoffice</c> en
<c>app-office/openoffice-bin</c> ebuilds onderteunen de <uri
link="#variables">LINGUAS variabele</uri> om de GUI taal te kunnen installeren.
Om de status van de GUI vertaling, spelling controles en andere localisaties
van je taal, gelieve <uri
link="http://l10n.openoffice.org/languages.html">OpenOffice.Org localisatie web
site</uri>.
</p>

</body>
</section>
</chapter>

</guide>
